Gia công mỹ phẩm tại Thái Lan: nên gia công hay nhập hàng có sẵn?

Vì sao Thái Lan là điểm đến của cả hai hướng

Thái Lan hiếm khi được chọn vì giá rẻ nhất. Điều khiến thị trường này đứng vững suốt nhiều năm là hạ tầng sản xuất và phân phối đã hoàn chỉnh ở cả hai đầu.

**Ở đầu sản xuất**, Thái Lan có hệ thống nhà máy đạt chuẩn GMP, các nhà cung cấp bao bì nội địa và nguồn nguyên liệu thảo dược dồi dào. Điều này có nghĩa là một thương hiệu có thể phát triển công thức, làm bao bì và sản xuất trong cùng một bán kính địa lý, thay vì phải nối ba nhà cung cấp ở ba nước.

**Ở đầu hàng hoá có thương hiệu**, Thái Lan là nơi sản xuất của cả các thương hiệu nội địa quen thuộc với người Việt và nhiều nhãn quốc tế. Nhóm skincare Thái, kem chống nắng, trang điểm, dầu gió và nhóm thảo dược Thái đều có lượng cầu sẵn ở Việt Nam, nghĩa là bạn không phải tạo nhu cầu từ đầu.

**Ở đầu logistics**, khoảng cách địa lý cho phép nhiều phương án vận chuyển, từ đường bộ qua Lào và Campuchia tới đường biển và hàng không, với các mức chi phí và thời gian khác nhau. Hàng hoá trong khu vực ASEAN cũng có thể được hưởng ưu đãi thuế quan khi có chứng nhận xuất xứ phù hợp, nhưng mức thuế và điều kiện cụ thể phải tra theo biểu thuế và xác nhận với đơn vị thông quan tại Việt Nam.

Tóm lại, Thái Lan không buộc bạn chọn một hướng. Điều cần chọn là hướng nào phù hợp với vốn, thời gian và năng lực của bạn ở thời điểm này.

Nhập hàng có thương hiệu: nhanh, nhẹ vốn, ít kiểm soát

Đây là hướng mà đa số người bắt đầu, và có lý do chính đáng.

**Điểm mạnh.** Bạn mua được hàng đã có nhu cầu sẵn. Khách đã biết tên sản phẩm, đã xem review, đã so giá. Bạn không phải phát triển công thức, không phải làm bao bì, không phải chịu rủi ro sản phẩm không được thị trường chấp nhận. Vốn quay vòng nhanh hơn nhiều vì bạn đặt theo nhu cầu thực tế chứ không theo lô sản xuất.

**Điểm yếu.** Bạn không kiểm soát giá. Khi một mã hàng bán chạy, sẽ có người khác bán cùng mã đó, và cuộc đua rất dễ chuyển thành đua giá. Bạn cũng không kiểm soát nguồn cung và chính sách của thương hiệu, nên một thay đổi ở phía họ có thể ảnh hưởng tới cả danh mục của bạn. Và sau nhiều năm, bạn vẫn không có tài sản nào ngoài tập khách hàng.

**Việc cần làm cho đúng.** Mua càng gần gốc càng tốt, vì mỗi lớp trung gian thêm vào đều cộng giá và cộng rủi ro nguồn gốc. Làm việc trực tiếp với nhà sản xuất hoặc nhà phân phối chính thức tại Thái sẽ cho bạn giá tốt hơn và chứng từ rõ hơn; chứng từ được cung cấp theo từng mặt hàng khi đặt hàng, và điều kiện giao hàng được xác nhận khi báo giá tuỳ sản phẩm và điểm đến.

**Cách chọn danh mục.** Bắt đầu với bốn đến sáu mã bạn giải thích được trong một câu, không phải ba mươi mã. Và tính theo khối lượng: một kilogram kem chống nắng mang lại doanh thu khác hẳn một kilogram nước giặt Thái, trong khi hoá đơn vận chuyển thì không phân biệt.

Gia công thương hiệu riêng: chậm, nặng vốn, kiểm soát cao

Hướng này đổi tốc độ lấy quyền kiểm soát, và chỉ đáng làm khi bạn đã biết mình bán gì cho ai.

**Điểm mạnh.** Bạn sở hữu thương hiệu, tức là sở hữu biên lợi nhuận. Không ai bán cùng mã hàng với bạn để kéo giá xuống. Bạn quyết định công thức, bao bì, câu chuyện và chiến lược giá. Với người đã có kênh bán sẵn hoặc có tập khách trung thành, đây là bước chuyển từ buôn bán sang xây doanh nghiệp.

**Điểm yếu.** Vốn nằm lại lâu hơn nhiều. Bạn phải trả tiền cho phát triển công thức, làm mẫu, kiểm nghiệm, khuôn hoặc bao bì, lô sản xuất, hồ sơ công bố, rồi mới tới marketing để bán lô đầu tiên. Rủi ro cũng dồn vào bạn: nếu thị trường không thích sản phẩm, hàng tồn là của bạn.

**Ba lối đi trong gia công.** Dùng công thức nhà máy đã có và dán thương hiệu của bạn là nhanh nhất và ít rủi ro nhất, nhưng công thức đó không thuộc riêng bạn. Làm theo mô tả kỹ thuật của bạn cho sản phẩm sát ý hơn nhưng nhiều vòng mẫu hơn. Phát triển công thức mới hoàn toàn chỉ nên dành cho đúng một sản phẩm chủ lực.

**Chi phí.** Không có mức giá chung cho gia công, vì nó phụ thuộc sản phẩm, bao bì và số lượng; đội ngũ sẽ tư vấn khi báo giá. Nếu bạn muốn làm thương hiệu riêng thay vì bán lại, mô hình OEM/ODM như 5FINE (5fineglobal.com) là một lựa chọn, bên cạnh việc tự tìm nhà máy và tự ghép các mắt khâu lại với nhau.

So sánh theo bốn con số bạn quan tâm nhất

Bỏ qua lý thuyết, đây là bốn khía cạnh quyết định trong thực tế.

• **Vốn ban đầu.** Nhập hàng có sẵn cho phép bạn thử với một đơn nhỏ và tăng dần theo nhu cầu. Gia công đòi bạn trả cho cả một lô sản xuất cộng phát triển và hồ sơ trước khi bán được đồng nào. Đây là khác biệt lớn nhất và cũng là lý do thứ tự "bán lại trước, gia công sau" phổ biến.
• **Thời gian tới doanh thu.** Hàng có sẵn: đặt, vận chuyển, thông quan, bán. Gia công: brief, làm mẫu, duyệt mẫu, kiểm nghiệm, bao bì, sản xuất, hồ sơ, rồi mới bán. Thời gian cụ thể tuỳ sản phẩm và được xác nhận khi báo giá, nhưng khoảng cách giữa hai hướng là rất rõ.
• **Biên lợi nhuận.** Hàng có sẵn bị giới hạn bởi giá thị trường của chính mã hàng đó. Hàng thương hiệu riêng do bạn định giá, nhưng bạn phải trả chi phí marketing để tạo nhu cầu — chi phí này thường bị bỏ sót khi so sánh.
• **Rủi ro.** Hàng có sẵn: rủi ro nguồn gốc, rủi ro đứt nguồn, rủi ro đua giá. Gia công: rủi ro tồn kho, rủi ro sản phẩm không phù hợp thị trường, rủi ro hồ sơ chậm.

Cách đọc bảng này: nếu bạn chưa có kênh bán ổn định, nhập hàng có sẵn gần như luôn là bước đúng. Nếu bạn đã bán đều đặn một nhóm hàng và bắt đầu bị cạnh tranh giá trên đúng nhóm đó, đó là tín hiệu để tính tới thương hiệu riêng.

Hồ sơ và thủ tục: khác nhau ở đâu

Cả hai hướng đều phải qua cửa pháp lý, nhưng khối lượng việc khác nhau.

**Với hàng có thương hiệu sẵn**, mỹ phẩm nhập khẩu về nguyên tắc phải được công bố với cơ quan quản lý trước khi lưu hành tại Việt Nam, kèm nhãn phụ tiếng Việt với các nội dung bắt buộc. Người đứng tên công bố là doanh nghiệp chịu trách nhiệm tại Việt Nam, tức bạn hoặc đơn vị dịch vụ bạn thuê. Phía Thái cung cấp tài liệu theo từng mặt hàng khi đặt hàng, trong đó có thông tin về sản phẩm và chứng từ xuất khẩu cho lô hàng.

**Với hàng gia công thương hiệu riêng**, bạn phải chuẩn bị thêm phần kỹ thuật của sản phẩm mới: thông tin công thức và thành phần, kết quả kiểm nghiệm, tài liệu về cơ sở sản xuất, và toàn bộ nhãn do bạn thiết kế phải đúng quy định ngay từ bản in đầu tiên.

**Điểm chung cần nhớ.** Nhóm thực phẩm chức năng và nhóm thực phẩm đi theo hệ thống quy định khác với mỹ phẩm, nên nếu danh mục của bạn có cả hai thì hãy coi đó là hai dự án hồ sơ riêng. Quy định, biểu mẫu và mức thuế đều có thay đổi theo thời gian, vì vậy nên kiểm tra lại với Cục Quản lý Dược, cơ quan hải quan hoặc đơn vị thông quan tại Việt Nam trước khi chốt kế hoạch, thay vì làm theo kinh nghiệm cũ của người khác.

Về công dụng, mỹ phẩm chỉ nói ở mức làm sạch, làm mềm, cải thiện diện mạo. Những cách nói mang nghĩa điều trị đưa sản phẩm sang nhóm khác và là nguyên nhân phổ biến của rắc rối quảng cáo cho cả hai hướng.

Lộ trình thực tế: làm cả hai, theo thứ tự

Phần lớn doanh nghiệp vận hành bền không chọn một trong hai, mà làm cả hai theo đúng thứ tự.

**Giai đoạn 1 — nhập hàng có sẵn để học thị trường.** Chọn bốn đến sáu mã, mua càng gần gốc càng tốt, làm đủ hồ sơ ngay từ lô nhỏ thay vì đi đường tắt. Mục tiêu của giai đoạn này không phải lợi nhuận mà là dữ liệu: nhóm hàng nào bán lại được, khách hỏi gì, giá nào họ chấp nhận.

**Giai đoạn 2 — thu gọn và đào sâu.** Sau vài tháng, bỏ những mã không quay vòng, dồn vốn vào nhóm bán được. Lúc này bạn đã biết nhóm hàng chủ lực của mình, và biết mình đang cạnh tranh với ai.

**Giai đoạn 3 — gia công đúng một sản phẩm.** Chọn đúng nhóm bạn bán tốt nhất, làm một sản phẩm thương hiệu riêng trong nhóm đó. Bạn đã có kênh bán, đã có khách, đã biết giá — ba điều khiến rủi ro của gia công giảm đi đáng kể so với người làm thương hiệu từ con số không.

**Giai đoạn 4 — hai chân.** Hàng có thương hiệu giữ danh mục rộng và dòng tiền; hàng thương hiệu riêng giữ biên lợi nhuận. Nhiều nhà phân phối vận hành đúng mô hình này trong nhiều năm.

Một lưu ý cuối: ở cả hai hướng, hãy giữ ít nhất hai nguồn cung cho mỗi mã chủ lực. Một nguồn duy nhất rất hiệu quả cho tới tháng mà nguồn đó hết hàng đúng lúc bạn đang bán tốt nhất.